Wskazówki praktyczne dla turystów w Tatrach oraz zasady bezpieczeństwa

Wybierając się na wycieczkę nie możemy popełnić największego grzechu – zlekceważyć gór. Pamiętajmy o tym, że pogoda w Tatrach zmienia się błyskawicznie, występują duże różnice temperatury (zwłaszcza temperatury odczuwalnej) między dolinami a szczytami. Planując trasę wycieczki bierzmy pod uwagę własne (i współtowarzyszy) możliwości, a nie tylko ambicje. Zagrożenia w Tatrach możemy podzielić na „wewnętrzne” i „zewnętrzne”. Czyli po takie, których możemy uniknąć, gdyż wynikają z naszej winy i zewnętrzne, które spowodowane są czynnikami niezależnymi od nas. Pierwszych możemy uniknąć a te drugie powinniśmy umieć przewidywać i postępować tak, aby wycieczka nie skończyła się wypadkiem.

Morze mgieł, Giewont

Morze mgieł, Giewont

I. Zagrożenia wewnętrzne czyli te, których możemy uniknąć zachowując podstawy zdrowego rozsądku i nie lekceważąc Tatr

Niewłaściwy ekwipunek

1) Buty
Podstawowe błędy przy wyborze butów na wycieczkę w Tatry to śliska podeszwa (niebezpieczna zwłaszcza na mokrych kamieniach i stromych zboczach), buty źle trzymają się nogi (sprzyjają skręceniom i zwichnięciom), buty z obcasem, szpilki, klapki, buty z cienką podeszwą (niestety bardzo powszechna przypadłość w górach)
2) Brak odpowiednich ubrań
Nie zabierając cieplejszych ubrań i kurtki przeciwdeszczowej narażamy się na wychłodzenie organizmu i przemokniecie. Pamiętajmy, że Tatry to nie Krupówki, gdzie możemy schronić się w sklepie czy barze >> Sprzęt – więcej informacji

Błędy przy wyborze trasy

1) Trasa niedostosowana do możliwości.
Pamiętajmy, że chodząc po Tatrach używamy nieco innych mięśni niż chodząc po płaskim lub ćwicząc na siłowni. Szczególnie ostrożnie należy planować trasę jeśli wiemy, lub podejrzewamy, że możemy mieć problem ze stawami. Przy długich i stromych zejściach często „odzywają się” kolana dlatego czasem znacznie łatwiejsze jest wejście na Kasprowy pieszo i zjechanie kolejką niż odwrotnie. Pamiętajmy też, aby nie planować trasy, która może być ponad nasze możliwości techniczne. Zastanówmy się 2x czy warto stać w kolejce na łańcuchach i czy to właśnie przez nas ta kolejka nie będzie się tworzy >> Przewodniki – więcej informacji o planowaniu trasy
2) Plany wycieczki niedostosowane do pogody
Przed wyjściem w Tatry sprawdźmy prognozę pogody… i ZAWSZE bądźmy przygotowani na deszcz a późnym latem, jesienią i zimą – na śnieg. Jeśli za oknem widzimy ciężkie chmury lub wieje silny wiatr – nie planujmy wycieczek w wyższe partie gór. Tatry widocznie nie chcą nas tego dnia zapraszać do siebie. Skorzystajmy z okazji i wybierzmy się na wycieczkę po Zakopanem lub okolicach

Morze mgieł, przełęcz pod Kopą

Morze mgieł, przełęcz pod Kopą

II. Zagrożenia zewnętrzne czyli te, których czasem nie sposób uniknąć, ale należy je przewidzieć i być na nie przygotowanym.

Warunki pogodowe

1) Burze i pioruny
To jedne z groźniejszych i jednocześnie najbardziej widowiskowych zjawisk w Tatrach. Pamiętajmy, że porażenie piorunem wcale nie jest tak rzadkim zjawiskiem jakby się nam wydawało… Słysząc zbliżającą się burzę jak najszybciej zejdźmy z grani w dolinę. Pamiętajmy, że piorun uderza nie tylko bezpośrednio pod chmurą burzową, ale także zdarza się to w odległości kilku kilometrów od niej – przy czystym niebie i świecącym słońcu. Jeśli burza zaskoczy nas i nie mamy możliwości szybkiego zejścia w dół – należy usiąść na plecaku i „zwinąć się w kłębek”, podkurczając nogi. Oczywiście też trzeba zabezpieczyć się przed deszczem aby uniknąć wychłodzenia. Jeśli jesteśmy w większej grupie – należy rozproszyć się i nie siadać obok siebie.
2) Wiatr
Wiatr w Tatrach jest obecny praktycznie zawsze. Czasem możemy spotkać się jednak z jego znacznym nasileniem. Jest to tak zwany „wiatr halny” związany ze specyficznym układem ciśnienia wokół łańcucha Tatr. Na graniach jego średnia prędkość to około 80-100 km, a w porywach dochodzi do 140-150 km/h. Podczas halnego góry nie są dobrym miejscem na wycieczki. Niebezpiecznie jest zarówno w wyższych partiach gór jak i w dolinach. Wiatry halne często łamią i wyrywają z korzeniami drzewa powodując ogromne zniszczenia lasów zwane wiatrołomami. Nie warto wychodzić wtedy z domu, bo nawet w podtatrzańskich miejscowościach nie można czuć się w pełni bezpiecznie – zerwane szyldy czy reklamy też mogą wyrządzić krzywdę.
3) Znaczne skoki temperatury
Charakterystyczną cechą tatrzańskiej pogody są, związane z nagłymi jej zmianami, gwałtowne spadki temperatury. Temperatura zmienia się także wraz z wysokością. Należy także pamiętać o tym, iż temperatura odczuwalna może być nawet o kilkanaście lub kilkadziesiąt stopni niższa od rzeczywistej. Wpływa na to wilgotność powietrza oraz siła wiatru. Bądźmy zawsze przygotowani na chłód..
4) Mgła
Jest często spotykanym zjawiskiem w Tatrach. Nie tylko zasłania nam piękne widoki, a także czasem bardzo utrudnia orientację w terenie – zwłaszcza jeśli szlak nie jest wyraźny na jakimś odcinku. Szczególnie należy uważać na graniach, gdyż zejście z nich poza szlakiem może skończyć się tragicznie. Szczególnie niebezpiecznym rejonem są Czerwone Wierchy, gdyż jest to dość prosty i popularny rejon wędrówek. Czerwone Wierchy są jednak zdradzieckie, gdyż łagodne i zaokrąglone szczyty i przełęcze dają złudzenie bezpieczeństwa. Zbocza Czerwonych Wierchów to skaliste i przepaściste ściany skalne a próba zejścia poza szlakiem kończy się upadkiem z dużej wysokości.
5) Słońce
To niedoceniany przeciwnik. Wybierając się w góry pamiętajmy zawsze o czapce lub chustce na głowę oraz filtrze o wysokim faktorze. W górach promieniowanie UV jest znacznie silniejsze! Szczególnie niebezpieczny jest śnieg, który odbija promieniowanie i pomimo iż słońce nie pada bezpośrednio na skórę i tak możemy doznać poparzeń! Promieniowanie odbite od śniegu może spowodować „kurza ślepotę” dlatego też zawsze powinniśmy mieć ze sobą okulary przeciwsłoneczne.

Morze mgieł, Giewont

Morze mgieł, Giewont

Warunki terenowe

1) Ekspozycja
Tatry posiadają wiele szlaków biegnący przez teren przepaścisty i stromy (szczególnie Orla Perć). Często prowadzi on stromymi graniami, półkami skalnymi nad przepaścią, stromymi żlebami. Jest to bardzo niebezpieczne szczególnie dla osób mających lek przestrzeni lub lęk wysokości. Zdarza się, iż lęk jest w stanie zupełnie sparaliżować takie osoby i unieruchomić w eksponowanym miejscu. Jeśli wiemy, że możemy mieć takie objawy – wybierajmy łatwiejsze szlaki. Pamiętajmy też, żeby zawsze pomóc osobie, która boi się ekspozycji – czasem wystarczy tylko wziąć ją za rękę i przeprowadzić do mniej eksponowanego miejsca.
2) Śliskie podłoże
Wbrew pozorom ślisko nie jest tylko zimą, gdy pod butami mamy zmrożony śnieg i lód. Również latem bardzo łatwo poślizgnąć się na mokrych kamieniach (szczególnie śliskie są bazalty) i gliniastym zboczu. Jest to o tyle niebezpieczne, ze często nie spodziewamy się jak śliski może być kamień. Pamiętajmy o tym wybierając się w Tatry gdy jest mokro.
3) Lawiny
Są jednym z największych zimowych zagrożeń. Od 1909 roku Tatry pochłonęły ponad 80 ofiar, które zginęły w lawinach. Zejście lawiny zależy od wielu czynników, które stanowią przedmiot wielu badań. Podstawową zasadą bezpieczeństwa jest zachowanie zdrowego rozsądku i uważne śledzenie komunikatów lawinowych ogłaszanych przez TOPR. Nigdy też nie należy wchodzić na szlaki zamknięte zimą, gdyż nie jest to wymysł mający na celu utrudnienie życia turystom, ale ochrona przed lawinami.
4) Spadające kamienie
Stanowią duże zagrożenie na szlakach stromych, w terenie skalistym. Tatry polskie posiadają wiele takich szlaków, zwłaszcza w rejonie Orlej Perci. Zjawisko to wywoływane jest najczęściej przez nieostrożnych turystów. Jeśli usłyszysz nad sobą huk spadających kamieni przede wszystkim osłoń głowę plecakiem i przylgnij do ściany skalnej – wtedy prawdopodobieństwo uderzenia będzie najmniejsze. Pamiętaj też, aby dać szansę innym – jeśli przypadkiem zrzucisz kamień ostrzegaj innych turystów okrzykiem „Uwaga kamień!”.

_________________________________________________________

Noclegi i komunikacja

Dobra lokalizacja miejsca noclegowego jest istotnym elementem planowania wyjazdu. Jeśli nie jesteśmy zdecydowani na wędrówkę z plecakiem od schroniska do schroniska warto wybrać nocleg w miejscu dobrze skomunikowanym (zwłaszcza jeśli nie mamy ze sobą własnego samochodu). Dzięki temu zaoszczędzimy sporo czasu i będziemy w stanie dotrzeć na szlak wcześniej. W celu znalezienia i rezerwacji noclegu w Zakopanym warto skorzystać z wyszukiwarki Trivago, która umożliwia przejrzenie i porównanie ofert a także pokazuje odległość od centrum oraz szczegółową informację o poszczególnych obiektach noclegowych.
Zakopane, zwłaszcza w sezonie, jest miejscem zatłoczonym i poruszanie się po nim samochodem bywa utrudnione. Komunikacja busikami jest za to dobrze zorganizowana i wygodna. Jeśli nie jest to konieczne, nie warto wybierać się do Zakopanego własnym samochodem (zwłaszcza, że korki na Zakopiance do najmniejszych nie należą). Lepiej przyjechać wygodnie pociągiem i korzystać na miejscu z lokalnej komunikacji. >> Więcej o noclegach.